De Falende Onmacht van de Psychiatrie

"U hebt zelf voor zijn opname getekend", triomfeerde de Jurk zwaaiend met het dossier waarmee dat meelevende balie-meisje onze kennismaking had ingeleid. 
"U kunt niet meer terug."  
"Goh", antwoordde ik, "da's nou jammer. En nog geen uur geleden zag je me niet voor vol aan omdat ik nog niet als familie te boek sta…" 
"Niks mee te maken. Rik blijft hier!"

"En voor hoe lang had je gedacht?"

"De gemiddelde verblijfsduur is drie maanden."

Vanuit mijn ooghoek zag ik Rik in elkaar krimpen. Doch dat moest maar even…

"Dus als we daar voor de zekerheid even vier maanden van maken dan is hij weer helemaal beter? Gegarandeerd?"

"Wij kunnen niets garanderen, dat weet u ook wel."

"Ik wilde dat ik dat ook tegen mijn tegen mijn klanten kon zeggen," merkte ik wijsgerig op. "Daar zitten ook wat instellingen bij. De Zonnehuizen bijvoorbeeld…”

Hij dacht aan de winnende hand te zijn met de opmerking:

"Dit is het Hilton niet."

"Tjonge, dat was me nou helemaal ontgaan…"

"Dus u verdwijnt en ik neem Rik mee naar de zaal. Zijn bed is zojuist al opgemaakt."

"Dat worden dan drie bedden. Eén voor Rik, één voor mij en één voor z'n broer die beneden in de auto op ons zit te wachten. Ik moet je wel waarschuwen want die broer van hem is gewoonlijk erg vredelievend, maar toch nog een kop groter dan jij en ik."

"Bent u mij aan het bedreigen?" vroeg de Jurk. Zelf nogal dreigend. "En", zo vervolgde hij kennelijk in z’n beroepseer aangetast, "ik heb graag dat u mij ook met U aanspreekt…"

"Sorry dokter, maar daar ben je niet op gekleed.  
 Dus laten we het kort houden."

Ik griste het dossier uit z'n handen en scheurde het doormidden.

Naast me hoorde ik een diepe zucht van opluchting.

"De deuren zitten hier op slot", probeerde de Jurk nog.

"Dat weet je wel beter, dokter Krimson. Ik ben hier nu al drie keer in- en uit gelopen en ik zal het je nog sterker vertellen: die deuren gaan vanzelf open en dicht"

Ik draaide me om, pakte Rik z'n tas weer op en zei tegen mijn stiefzoon:

"Kom op joh, we gaan naar huis. Ze zitten daar op ons te wachten."

Niemand die ons tegen hield.

Maar deze situatie was niet zomaar ontstaan.

Toen ik weer terugkwam met de met spullen van Rik en keurig klopte op de deur waarachter ik Rik en de Jurk vermoedde, bleek Rik zich weer te hebben teruggetrokken in z'n houding van lethargische zwijgzaamheid.

"Rik wil nog even met u praten voordat u weer terug naar huis gaat. Dan kunt u rustig afscheid nemen en breng ik hem daarna naar de ontmoetingsruimte terug.

Ik knikte en wachtte totdat de Jurk op weg was naar zijn bezigheden elders.

Mijn hart brak toen Rik mij aankeek…

"Laat me alsjeblieft niet hier, Ad. Ik wil je alles beloven en zal ook alles doen. Wat je ook maar van me wilt. Maar laat alsjeblieft me niet hier."

Zo’n overwachte wending moest ik toch even verwerken.

"Je weet niet wat ik hier heb meegemaakt in de tijd dat je weg was. Ze zijn hier allemaal knettergek. Ze lopen door de gang te sloffen. Alsmaar rondjes draaiend. Iemand doet de televisie uit terwijl je zit te kijken. En dan doet een ander 'm weer aan. Dan trekt wéér een ander de stekker eruit. Dus krijgen ze ruzie. En dan komt er een broeder met een soort van zweep…"

"Dat laatste verzin je" corrigeerde ik hem op de gok.

"Nou het leek er anders echt wel op. En toen begon er ergens een vrouw te gillen en… zo ging het alsmaar door."

"Tja, en nou ligt het probleem op mijn bord, hé Rik…?"

"Ik weet het Ad en jij hebt hier ook niet om gevraagd. Maar mama houdt van jou. Dat weten we allemaal. En jij houdt van haar. En je bent of wordt Ludy's voogd omdat ze nog geen achttien is. Maar je hoort nu wel bij ons…

Laat me even nadenken, Rik, want ik kan dit nu niet even vlug met mama overleggen.

"Dat begrijp ik, Ad."

Hij was stil en ik dacht na. Want als het fout zou gaan dan konden we voorlopig nergens in de medische wereld meer terecht. En dan was ik voor alles verantwoordelijk. Ook en vooral voor andermans kind. Ook al was hij inmiddels negentien. Wat het misschien nog erger maakte. De gedachte aan drank en drugs drong zich aan mij op. En hoe zou het dan verder moeten met Rietje en mij indien Rik… Dus als ik verkeerd besliste zouden er talloze problemen onoplosbaar zijn en er nieuwe bij kunnen komen.

Plotseling realiseerde ik me dat ik helemaal de verkeerde kant op zat te redeneren.

Het was eigenlijk heel simpel. Ik was Ludy's voogd en vervulde dus nu eigenlijk al de vadersfunctie. Of dat nu officieel op papier stond of niet.

De vraag was dus eigenlijk heel eenvoudig: wat zou je doen als het Mark betrof?

"Rik…" 

"Ja Ad"

"We gaan naar huis, jong. We lossen dit zelf wel op. Jij vertelt thuis aan de meiden in wat voor waanzin we vanavond terecht gekomen zijn. Maak er een mooi verhaal van want dat kan je. En dan gaan we allemaal naar bed. En proberen nog wat te slapen. Morgenochtend maken wij samen een aantal vaste afspraken en dan ga ik 's middags eerst alleen naar het bezoekuur toe. Kijken of je moeder het ermee eens is. En daarna gaan we morgenavond samen nog een keer want je moeder zal niet gerust zijn voordat ze je zelf heeft gezien.

Is dat wat je wilt?"

Hij knikte.

"Kijken wat die Jurk hiervan zegt…"

Datum