Enig idee hoe een dokter aan de titel huis-arts kwam? 

Dat zit zo. Iemand die echt ziek was bleef in bed. Dat had twee goede redenen. Daar voelde hij of zij zich 't minst onprettig. En twee: voor het geval de kwaal besmettelijk was, nam men per direct de juiste maatregel: niet verplaatsen voordat de dokter zei dat het mocht. Want stel je voor dat zo iemand in een volle wachtkamer ging zitten, dan hadden de andere wachtenden meteen twee kwalen. Je ging er bijvoorbeeld heen met een ontstoken teen en je kwam thuis met Corona. Ik noem maar iets. Geen hond die achteraf nog kan uitrekenen hoe vaak dat tussen maart 2020 en maart 2023 is mis gegaan. Onnodig. Omdat de huisarts van nu z'n spreekkamer niet meer uitkomt. Spoed en bijna dood daargelaten.

Die ouwe, domme, idealistische goedzak van een arts uit de grijze oudheid, deed op ervaring toch wel ìets wat vandaag de dag compleet vergeten lijkt te zijn: zolang je niet weet wat iemand mankeert, niet verplaatsen. En afstand houden. Corona heeft ons ongevraagd onder de neus gewreven dat dit tot op heden nog onverminderd van kracht is. Dat elementair handelen hadden medici zich al talloze generaties eerder eigen gemaakt om verspreiding van ongeneeslijke ziekten in de kiem te smoren. Of op z'n minst te beheersbaar te houden. Tuberculose om er maar één van te noemen. Ons auto-immuunsysteem kon toen nog aardig wat aan, maar TBC, pokken, kinkhoest, polio, pest en tyfus niet. Zodra de kans op zo'n diagnose niet viel uit te sluiten, werd de afzondering voortgezet. En hield men de familie en buren nauwlettend in de gaten. Eén verkeerd hoestje en je lag ook in bed. Alleen op je kamer waar alleen je moeder mocht komen. En, als het goed was, meteen goed haar handen waste voor ze daarna iets anders deed. Overdreven? Om de dooie dood niet. Zo'n ziekte had veel gemeen met het zwaard van Damocles. Ja dan nee genezen was een dubbeltje op z'n kant. Isoleren hét wapen tegen een epidemie. Kijk ook maar naar Ebola.
 
Tot de jaren vijftig was TBC de meest verspreide en daardoor ook meest gevreesde infectieziekte. Als het kon, bouwde men in de tuin een apart staand huisje. Meestal wit. Daarmee was afzondering zo compleet mogelijk. De eenzaamheid dus ook. Je kon alleen staren naar voorbijgangers die met een boog om je heen liepen. Als je 'geluk' had, kwam je in speciaal gebouwde sanatoria terecht. Met waranda's waarop patiënten in hun bedden zoveel mogelijk buitenlucht konden inademen.  En dus een minimum aan ziektekiemen. Het boek dat je las werd daarna zorgvuldig ontsmet of meteen weggegooid. Wie geluk had ging naar Zwitserland. Hoog in de bergen zuivere lucht inademen. In Davos stond 's werelds duurste hoop op herstel.

Maar het bleef hoop. Geen zekerheid.

En toen was daar de uitvinding van de penicilline. Het eerste antibioticum dat het immuunsysteem bleek te kunnen bijstaan in het bestrijden van bacteriën. Steeds sneller gevolgd door andere bacteriebestrijders. De tuinhuisjes werden schuurtjes, sanatoria kregen een andere bestemming en Davos werd een luxueus wintersportcentrum.

Maar zoals altijd ging de gezondheidszorg in zijn overmoed meteen weer één stap te ver. De wachtkamers liepen niet alleen vol met ontstoken tenen, reumatische spieren en verstopte oren. Nee, vanaf heden waren patiënten met iets besmettelijks ook van harte welkom. Van griep tot en met polio. Was het hele begrip besmetting opeens onmogelijk geworden door het bestaan van AB? Natuurlijk niet. Alleen… als je ook ziek werd, was de kans op genezing veel groter dan voorheen. Een belachelijk kromme redenering dus. Want wat men dacht was dus: 
"Laat gezonde gerust even ziek worden. We maken hem wel beter…"

En afgezien van het persoonlijk ongemak en het economisch verlies door ziekteverzuim, dacht er nooit iemand aan om uit te rekenen hoeveel het genezen van wachtkamer-besmette patiënten kost. En al helemáál niemand berekende of dat wel werd goed gemaakt door van de huisarts een kantoor-genezer te maken. Maar helaas, aangezien medemenselijkheid ten onder ging aan geldelijk gewin, moet elke patiënt maar leren patiënt te zijn. Ook als dat niet nodig is.

Maar goed. Het wiel van de vooruitgang draait altijd vooruit en kijkt nooit achterom. Elke patiënt de wachtkamer in want hij wordt toch wel beter. Is dat zo? Nee, dat is niet zo. Virusziekten nemen de plaats in van bestrijdbare bacteriële kwalen. En virusjes zijn net maanlandertjes. Oude en nieuwe bacteriën vinden daarop een heerlijk houvast. En dus zijn we weer terug bij af. De huisarts zit nog steeds aan z'n stoel gekluisterd en probeert van daar af te doen wat zijn of haar voorganger noodgedwongen deed: de weerstand van de patiënt al het werk laten doen. Kan dat nog? Natuurlijk niet. Zelfs de aangeboren weerstand van toen is er nu niet meer. Weg gedegenereerd. En zonder Antibiotica was iedereen boven de 65 ook allang dood geweest. Waren jullie dat even vergeten?

Dames en Heren Medici. Én politici uiteraard. Is u wellicht iets opgevallen na het lezen van voorgaand stukje geschiedenis? Dat we dus ons in een vicieuze cirkel bevinden bijvoorbeeld? Maar nu zònder redmiddel. Of dachten jullie dat een antivirus in een computer in mijn lijf ook wel zou werken.

Niet? Waarom willen jullie dan nu opeens van de antibiotica af? En tegelijk de wachtkamers nog steeds vol laten lopen met allerhande besmettelijke kwalen. Is dat de moderne medische logica? Ben ik van gisteren of zijn jullie dat? Ik geef 't graag toe want het is waar. Maar jullie weten kennelijk niet eens hoe gisteren vandaag weer actueel is geworden. Dus waar moet ik nu naartoe om beter te worden?

Met één verschil: de huis-arts is inmiddels bevorderd tot poortwachter en zo iemand màg niet eens van z'n plaats. Anders loopt de 'tweede lijn' te vol.

Veel onnodig zieken worden evenwel niet beter zonder antibiotica, want dàt was toch ook de sleutel die de deur van de wachtkamer van het slot deed?

Wat schetst onze verbazing? Anti-virusmiddelen zijn wel in opkomst, maar nog lang niet voldoende effectief. Brengt het opvoeren het eigen afweersysteem met prednison uitkomst? Nou nee… Waarom worden dan plotseling, van de ene generatie op de andere, de redders van zoveel patiënten in de ban gedaan?

Snap jij het dan snap ik het.

10.03.23